Janna Coomans - Dievenland (De Bezige Bij, 2025) ****

Net als Marta van der Laak met "Heksenjacht" is onderzoekster Janna Coomans in rechterlijke archieven gaan zoeken naar teksten die te maken hadden met kleine rechtszaken van gewone mensen in onze Lage Landen, maar vooral gefocust op die van Kampen en Deventer. Haar focus is niet om de misdaad in kaart te brengen, wel om aan de hand van teksten te achterhalen hoe de mensen toen leefden, waarom ze deze misdaden begingen en hoe de gemeenschap hierop reageerde. 

Er was veel bittere armoede onder de bevolking in die tijd, met mensen die volledig afhingen van landheren om voldoende werk en inkomsten te hebben, maar van zodra er tegenslag was, waar een groot deel van de bevolking mee geconfronteerd werd, hingen ze af van werk als dagloner, hun diensten aanbiedend op boerderijen, dorpen en steden. Als er geen werk was, was diefstal bijna de enige manier om  in leven te blijven. 

Coomans toont aan dat voor diefstal uit lijfsbehoud een vaak mildere straf werd gegeven dan bij de bijna professionele dieven die heel het grondgebied en ook in Duitsland aan de slag waren, en die zowal goederen als dieren stalen en die veel verder doorverkochten aan de hen gekende helers. 

Maar voor de meesten ging het echt om overleven, zoals de ondertitel suggereert. 

Een aanrader voor wie belangstelling heeft over de rand van onze samenleving in de Middeleeuwen.